Aile ikameti: eşiniz ve çocuklarınız için

Kanun beş grup sayar: Türk vatandaşları · Mavi Kart sahipleri (5901 sayılı Kanun m.28) · ikamet izinlerinden birine sahip yabancılar · mülteciler · ikincil koruma statüsü sahipleri.

Bu kişiler şunlara aile ikamet izni aldırabilir: yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna, ve kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna.

Süre: her defasında en fazla üç yıl. Ve kanunun kesin cümlesi — "aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz". Destekleyicinin izni bir yıl sonra bitiyorsa, eşine üç yıllık izin verilmez.

1. Gelir. Aşağıda ayrı başlıkta — en çok yanlış bilinen madde budur.
2. Barınma ve sigorta. Ailenin nüfusuna uygun, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uyan konut; ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası.
3. Adli sicil. Başvuru tarihinden geriye beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmak.
4. Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olmak.
5. Adres kayıt sisteminde kayıtlı olmak.

Kanunun sözü: "Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık geliri bulunmak."

Bu iki ayrı testtir ve ikisi de geçilmelidir:

Formül olarak: gelir ≥ en büyüğü ( 1 × asgari ücret , N × asgari ücret ÷ 3 ) — burada N ailedeki kişi sayısıdır.

Pratik sonucu şudur: N dört ve üstüne çıkana kadar bağlayıcı olan birinci testtir. Üç kişilik bir ailede kişi başı hesap bir asgari ücretin altında kalır, dolayısıyla taban geçerlidir. Dört kişiden itibaren kişi başı hesap öne geçer.

Referans olarak: 2026 yılı asgari ücreti brüt 33.030,00 TL, net 28.075,50 TL (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 01.01.2026–31.12.2026). Her ocak ayında değişir.

• 34. maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğunu belgelemek
• Destekleyiciyle birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koymak
• Evliliği aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olmak
• Eşlerden her biri on sekiz yaşını doldurmuş olmak
• 7. madde kapsamına girmemek (Türkiye'ye girişi yasaklı olmamak)

Kanunun terimi anlaşmalı evliliktir (halk dilinde muvazaalı evlilik). Üç ayrı hüküm var ve üçüncüsü en ağırı:

1. İzinden önce: makul şüphe varsa, evliliğin sırf ikamet izni almak için yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır. Tespit edilirse izin verilmez; verilmişse iptal edilir.
2. İzinden sonra da: denetim devam eder. Bu tek seferlik bir kontrol değildir.
3. Ve asıl ağır olan: "Anlaşmalı evlilik yoluyla alınan ve sonradan iptal edilen ikamet izinleri, bu Kanunda öngörülen ikamet izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz."

Üçüncüsünün anlamı şudur: o yıllar silinir. Uzun dönem ikamet için gereken sekiz yıl, kısa döneme geçiş için gereken süreler — hepsinde o süre yokmuş sayılır. Para cezasından çok daha pahalı bir sonuçtur.

Araştırmanın nasıl yapıldığına dair — ev ziyareti, komşu ifadesi, ayrı ayrı sorgu — kanunda hüküm yoktur; kanun yalnızca "valiliklerce araştırılır" der. Belirli bir prosedürü kanunmuş gibi anlatan içeriklere güvenmeyin.

Boşanma — 34/6: "Boşanma hâlinde, Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir. Ancak yabancı eşin, aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise, üç yıllık süre şartı aranmaz."

Dört noktanın altını çizelim, çünkü dördü de yaygın olarak yanlış aktarılıyor:

• Verilen şey kısa dönem ikamet iznidir — "müstakil izin" değil, aile izninin devamı da değil.
• Üç yıl şartı yalnızca Türk vatandaşının eski eşi içindir. Yabancı destekleyiciden boşananlar için bu hükümde karşılık yoktur.
• Kelime "verilebilir"dir — takdir yetkisi, kazanılmış hak değil.
• Aile içi şiddet üç yılı kaldırır, ama mahkeme kararıyla sabit olmak şartıyla.

Destekleyicinin ölümü — 34/7: ona bağlı aile ikametiyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir. Burada asgari bir süre yoktur.

Uzun dönem ikamet izni için: evet. 43. madde "kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olmak" der — izin türü ayrılmaz. Ve 42/2'de sayılan dışlanan gruplar arasında aile ikameti yoktur (dışlananlar: mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma, insani ikamet ve geçici koruma).

Diğer şartlar: son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, yeterli gelir, geçerli sağlık sigortası, kamu düzeni açısından engel bulunmaması. Uzun dönem ikamet izni süresizdir.

Vatandaşlık için: ilke olarak evet — vatandaşlık başvurusunda kabul edilmeyen ikamet amaçları arasında aile ikameti sayılmaz. Ancak Türk vatandaşının yabancı eşi pratikte evlilik yoluyla vatandaşlık (5901 m.16, üç yıl) yolunu kullanır; beş yıllık genel yolu değil. Ayrıntısı vatandaşlık sayfamızda.