Giriş yasağı: resmî olan ve size satılan

Giriş yasağı sınırdaki bir görevlinin keyfî kararı değildir. Dayanağı 6458 sayılı Kanun'un 9. maddesidir: süre en fazla beş yıl, kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit hâlinde en fazla on yıl daha uzatılabilir. Sınır dışı edilenlerin girişi kanunen yasaklanır.

Kalış ihlalinde yasak süreleri

Tahdit kodları: kimsenin söylemediği kısım

N-82, V-68, G-87 gibi kod anlamlarını içeren listeler resmî belge gibi dolaşıyor. Türk resmî kaynaklarında arattık: Göç İdaresi, Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı, Resmî Gazete.

Sınır dışı: yedi gün, fazlası değil

İlgili hükümler: gönüllü çıkış için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır (56. madde); idari gözetim altı ayı geçemez, aylık değerlendirmeyle en fazla altı ay daha uzatılabilir (57. madde); 55. madde ölüm cezası veya işkence tehdidi altındakiler, ağır sağlık durumu olanlar ve tedavi süresince insan ticareti ile aile içi şiddet mağdurlarını sınır dışı edilemeyecekler arasında sayar.

Yasak mı, ön izin mi — aynı şey değil

«Yasağım var» diyenlerin çoğu dar anlamda yasaklı değildir; girişi ön izne bağlanmıştır. Ayrım sözde değil, pratikte: çözüm yolu tamamen farklıdır.

Yasak süreli bir karardır: başlar ve biter, tavanı 9/3'tedir. Ön izinin ise süresi yoktur — 9/7. madde, yabancının ülkeye kabulünün önceden izne bağlanmasına imkân verir ve yetkiyi böler: kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu sağlığı için Başkanlık, idari para cezaları ve amme alacakları için valilikler. N harfli kodların çoğu bu ikinci gruptadır.

Yani bu durumda «sürenin dolmasını beklemek» gelmeyecek bir şeyi beklemektir. Kapıyı açan şey sebebin ortadan kaldırılmasıdır: borcu ödemek, sonra izin talep etmek. Beş yıl bekleyip bilet alan ve havalimanında geri çevrilen kişi, çoğu zaman yasak kutusunda değil bu kutudaydı.

On gün: durumunuzu değiştiren eşik

6458 sayılı Kanun'un 54/1. maddesi, çoğu kişinin gözden kaçırdığı bir sayı koyar. Vizeyi veya muafiyeti on gün ya da daha az aşmak, tek başına sizi hakkında sınır dışı kararı alınacaklar arasına sokmaz. On günden fazla aşmak sokar — kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet süresini on günden fazla ihlal edenler ve uzatma talebi reddedilip on gün içinde çıkmayanlar da aynı kapsamdadır.

On gün tüketilecek bir pay değil, bir kenardır. Onu aşan kişi, kanunun çok daha ağır bir bölümüne geçmiş olur.

İdari gözetim: başka hâkim, başka süre

Sınır dışı kararına itiraz ile gözetime itiraz sık sık karıştırılır. İkisi ayrı mercilere gider.

• Sınır dışı kararına itiraz idare mahkemesine, yedi gün içinde — 53. madde.
• Geri gönderme merkezindeki idari gözetime itiraz ise sulh ceza hâkimine yapılır, idare mahkemesine değil — 57. madde. Hâkimin kararı kesindir.
• Gözetim süresi altı ayı geçemez; yabancının iş birliği yapmaması veya belgelerinin eksikliği yüzünden işlem tamamlanamazsa altı ay daha uzatılabilir. Valilikçe her ay değerlendirilir ve şartları ortadan kalkınca derhâl sona erer.
• Avukatlık ücretini karşılayamayana avukat görevlendirilir.
• 57/A maddesi gözetime alternatifler sayar: belirli adreste ikamet, bildirim yükümlülüğü, aile temelli dönüş, gönüllü kamu hizmeti, teminat ve elektronik izleme. Tavan 24 aydır.

İtirazı yanlış mercie vermek süreyi durdurmaz, harcar. Önce şunu sorun: sınır dışına mı, gözetime mi itiraz ediyorum?

İkamet reddi: altmış gün ve altı ay

İkamet izni başvurusunun reddine karşı iptal davası, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır ve süre altmış gündür (2577 sayılı Kanun, 7. madde). 6458 bu konuda özel bir süre öngörmediği için genel süre uygulanır.

Dava açmadan önce, süre içinde idareye başvuru yapılabilir; bu, sürenin işlemesini durdurur. İdare altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder. İnternette dolaşan «idare otuz günde cevap vermek zorundadır» bilgisi yanlıştır.

Bir de resmî ve pahalı bir sonuç var: başvurusu reddedilen kişi altı ay boyunca aynı kalış amacıyla yeniden başvuru yapamaz. Bu yüzden zayıf bir dosyayı «denemek» ücretsiz değildir — altı ayınıza mal olur.

Yasağı gerçekten ne kaldırır