Çalışma izni: işveren ve yabancı için

Yönetmeliğin sözü: "Bilanço esası usulüne tabi işyerlerinde, adına çalışma izni başvurusu yapılan yabancının çalışacağı işyerinde, istihdam edilmek istenilen her bir yabancı için en az beş Türk vatandaşının istihdamı esastır."

İki nokta neredeyse hiçbir yerde yazmaz:

1. Kural bilanço esası usulüne tabi işyerleriyle sınırlıdır — harfiyen her işveren değil.
2. Kelime "esastır"dır, "şarttır" değil: istisna listesine tabi bir varsayılandır, mutlak bir yasak değil.

Şirket ortağı için sayım ertelenir: "İlk çalışma izni süresinin yedinci ayının başından itibaren işyerinde her ay en az beş Türk vatandaşının istihdamı esastır." Yani ortak olan yabancı için fiilen altı aylık bir hazırlık süresi vardır.

İstihdam kriterinin uygulanmadığı başlıca hâller: son yıl net satışı 50.000.000 TL ve üzeri olan işyerlerinde beş yabancıya kadar · bilişim şirketlerinde uzmanlık gerektiren işler · bakanlık/YÖK ön izniyle eğitim · kamu sağlık kuruluşlarında nitelikli sağlık personeli · belgeli turizm işletmelerinde on ve üzeri Türk çalışanı olanlar · hayvancılıkta çoban ve bakıcılar. Ayrıca Türk vatandaşının anne, baba veya çocuğu, sekiz yıldan fazla yasal ikameti olanlar, vatansızlar, uzun dönem ikamet izni sahipleri ve insan ticareti mağdurları bu kriterin dışındadır.

Yerleşik bir işveren için şunlardan biri:

• Ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması, veya
• Net satışlarının en az 8.000.000 TL olması, veya
• İhracatının en az 150.000 ABD doları olması

Şirket ortağı yabancı için: işyerinin ödenmiş sermayesinin en az 500.000 TL olması koşuluyla, yabancının sermaye tutarının en az 500.000 TL ve ortaklık payının en az %20 olması. Alternatif: sermaye payı 100.000 ABD doları ve üzerinde olan yabancı ortakta istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.

Baz açıkça brüt asgari ücrettir. Yabancıya ödenecek ücret şunlardan az olamaz:

Sağdaki sütun hesaplanmıştır: 2026 brüt asgari ücret 33.030,00 TL × kat. Katları ve bazı ayrı verdik ki her ocak ayında kendiniz yeniden hesaplayabilin.

Başvuruyu işveren yapar, e-İzin üzerinden e-Devlet ve elektronik imza ile. Yabancı yurt içi başvuruyu kendisi yapamaz.

Değerlendirme süresi: "Usulüne uygun olarak tamamlanan başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır." Şartlı bir süredir — belge eksikse saat işlemez.

İşe başlama: izin başlangıcından (veya belgenin tesliminden) itibaren bir ay. Yurt dışı yolunda: girişten itibaren bir ay veya izin başlangıcından itibaren altı ay — hangisi önce geliyorsa.

Uzatma: bitiş tarihinden 60 gün önce başlayabilir. İlk uzatma 2 yıla, sonrakiler aynı işveren yanında 3 yıla kadar.

Evet. 6458 sayılı Kanun 27. madde: "Geçerli çalışma izni ile … Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır." Ayrıca bir ikamet izni almanıza gerek yoktur.

Tekrarı hâlinde cezalar bir kat artırılarak uygulanır. Ve "her bir yabancı için" ifadesine dikkat: üç kişi çalıştıran işveren için ceza üçe katlanır.

Muafiyet, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.48'de sayılan hâllerdedir. Önemli bir kavram yanlışı var: muafiyet "evrak yok" demek değildir. Kişi yine başvurur — e-Muafiyet üzerinden — ve çalışma izni muafiyet teyit belgesi alır. Başvurular arası bekleme süresi m.53'e göre bazı bentlerde altı ay, diğerlerinde on iki aydır.

Turkuaz Kart, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlandırır. Beş gruba açıktır: nitelikli işgücü · nitelikli yatırımcı · bilim insanı ve araştırmacılar · kültür, sanat veya sporda uluslararası başarı sahipleri · Türkiye'nin uluslararası tanınırlığına katkı sunanlar.

Kart sahibinin yabancı eşi ile ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu, ikamet izni yerine geçen belge alır.